İhracatta ürününüzün alıcı ülkede ne kadar vergiyle gümrükleneceği, çoğu zaman satışın gerçekleşip gerçekleşmeyeceğini belirler. Türkiye’nin serbest ticaret anlaşması imzaladığı ülkelere yapılan ihracatta bu vergi avantajından yararlanmanın anahtarı ise tek bir belgedir: EUR.1 dolaşım belgesi. Doğru düzenlenmiş bir EUR.1, alıcınızın gümrük vergisi ödemeden ya da indirimli vergiyle ithalat yapmasını sağlar. Bu yazıda EUR.1 belgesinin ne olduğunu, hangi durumlarda kullanıldığını, A.TR belgesinden farkını ve düzenleme sürecini anlatıyoruz.
EUR.1 Belgesi Ne İşe Yarar?
EUR.1, bir ürünün tercihli menşeini kanıtlayan resmi dolaşım belgesidir. Tercihli menşe, ürünün taraflar arasındaki ticaret anlaşmasında belirlenen menşe kurallarını karşıladığını ve bu nedenle indirimli ya da sıfır gümrük vergisinden yararlanabileceğini gösterir.
Bu noktada EUR.1 ile genel menşe şahadetnamesi arasındaki farkı bilmek gerekir. Menşe şahadetnamesi yalnızca ürünün hangi ülkede üretildiğini gösterir ve tek başına vergi avantajı sağlamaz. EUR.1 ise ürünün anlaşma kapsamındaki menşe şartlarını yerine getirdiğini belgeler ve vergi avantajının kapısını açar. Genel menşe belgesi için certificate of origin nedir yazımıza göz atabilirsiniz.
EUR.1 Hangi Durumlarda Kullanılır?
EUR.1 belgesi temel olarak iki grupta kullanılır:
- Serbest ticaret anlaşması olan ülkelere ihracat: Türkiye’nin serbest ticaret anlaşması bulunan EFTA ülkeleri, Birleşik Krallık, İsrail, Gürcistan, Güney Kore gibi ülkelere yapılan ihracatta tercihli vergi uygulanması için kullanılır.
- Avrupa Birliği ile belirli ürün grupları: Türkiye ile AB arasındaki Gümrük Birliği sanayi ürünlerini kapsar. Gümrük Birliği dışında kalan ve ayrı anlaşmalarla düzenlenen kömür ve çelik ürünleri ile bazı temel ve işlenmiş olmayan ürünlerde AB’ye yapılan ihracatta EUR.1 kullanılır.
Hangi ürün ve ülke için hangi belgenin gerektiği, ürünün HS kodu ve ilgili anlaşmanın menşe protokolüne göre belirlenir. Bu nedenle belge türüne karar vermeden önce ürün sınıflandırmasının doğru yapılması gerekir.
EUR.1 ile A.TR Belgesi Arasındaki Fark
AB’ye ihracat yapan firmaların en sık karıştırdığı iki belge EUR.1 ve A.TR’dir:
- A.TR: Gümrük Birliği kapsamındaki sanayi ürünlerinde kullanılır. Menşe belgesi değil, malın serbest dolaşımda olduğunu gösteren bir dolaşım belgesidir. Ürünün üçüncü bir ülkeden gelip Türkiye’de serbest dolaşıma girmiş olması da yeterlidir.
- EUR.1: Tercihli menşe belgesidir. Ürünün anlaşmada öngörülen menşe kurallarını, yani yeterli işçilik ve üretim şartlarını karşıladığını kanıtlar.
Aynı sevkiyat için iki belge birlikte düzenlenmez; ürüne ve varış ülkesine göre biri seçilir. A.TR hakkında ayrıntılı bilgi için A.TR dolaşım belgesi nedir yazımızı inceleyebilirsiniz.
EUR.1 Belgesinde Yer Alan Bilgiler
EUR.1 formu numaralı kutulardan oluşur. Belgede yer alan başlıca bilgiler şunlardır:
- İhracatçının adı ve adresi,
- Alıcının adı ve adresi,
- Tercihli ticaretin yapıldığı ülkeler veya ülke grupları,
- Malın menşe ülkesi ve varış ülkesi,
- Taşıma bilgileri,
- Kap sayısı, marka ve numaralar ile malın tanımı,
- Brüt ağırlık veya diğer ölçü birimi,
- Fatura bilgileri,
- Gümrük idaresinin onay kısmı ve ihracatçı beyanı.
EUR.1 Nasıl Düzenlenir?
- Menşe kurallarının kontrolü: Ürünün ilgili anlaşmanın menşe protokolündeki şartları karşılayıp karşılamadığı belirlenir.
- Belgenin doldurulması: İhracatçı veya yetkili temsilcisi EUR.1 formunu fatura ve diğer ticari belgelerle uyumlu şekilde doldurur.
- Destekleyici belgelerin hazırlanması: Menşeyi kanıtlayan üretim ve tedarikçi belgeleri, gerektiğinde ibraz edilmek üzere hazır tutulur.
- Gümrük onayı: Belge, ihracat işlemleri sırasında gümrük idaresine sunulur ve onaylanır.
- Alıcıya iletim: Onaylı orijinal belge, alıcının ithalat gümrüğünde kullanılmak üzere gönderilir.
Geçerlilik Süresi ve Fatura Beyanı
EUR.1 belgesi, ihracat ülkesinde düzenlendiği tarihten itibaren genellikle dört ay süreyle geçerlidir ve bu süre içinde varış ülkesi gümrüğüne ibraz edilmelidir. Belge ihracat sırasında düzenlenemediyse, belirli şartlar altında sonradan düzenlenebilir.
Değeri belirli bir tutarı aşmayan sevkiyatlarda veya onaylanmış ihracatçı statüsüne sahip firmalarda EUR.1 yerine fatura beyanı kullanılabilir. Bu yöntemde ihracatçı, menşe beyanını doğrudan ticari faturanın üzerine yazar.
EUR.1 Hakkında Sık Sorulan Sorular
EUR.1 belgesi olmadan ihracat yapılabilir mi?
Evet, ihracat yapılabilir. Ancak alıcı tercihli vergiden yararlanamaz ve ürün, varış ülkesinin genel gümrük vergisi oranıyla gümrüklenir. Bu da ürünün rekabet gücünü düşürür.
EUR.1 belgesi kaybolursa ne yapılır?
Belgenin çalınması, kaybolması veya zarar görmesi durumunda ihracatçı, belgeyi onaylayan gümrük idaresinden ikinci nüsha düzenlenmesini talep edebilir.
EUR.1 belgesinde hata yapılırsa ne olur?
Belgedeki bilgilerin fatura ve taşıma belgeleriyle uyuşmaması, varış ülkesi gümrüğünde belgenin reddedilmesine yol açabilir. Bu durumda alıcı tercihli vergiden yararlanamaz ve genel oran üzerinden vergi öder. Ayrıca varış ülkesi gümrük idaresi, ihracatçı ülkeden sonradan belge doğrulaması talep edebilir. Doğrulamada menşe kanıtlanamazsa alıcıdan geriye dönük vergi farkı istenebilir.
EUR.1 ile EUR-MED belgesi arasında ne fark vardır?
EUR-MED belgesi, Pan-Avro-Akdeniz menşe kümülasyonu sisteminde kullanılır. Bu sistem, birden fazla ülkenin girdilerinin menşe hesabında birlikte değerlendirilmesine imkân tanır. Hangi belgenin kullanılacağı, üretimde kullanılan girdilerin menşeine ve varış ülkesiyle yapılan anlaşmanın kurallarına göre belirlenir.
EUR.1 belgesi hangi dilde doldurulur?
Belge, ilgili anlaşmanın kabul ettiği dillerden birinde doldurulur. Uygulamada en yaygın tercih İngilizcedir. Bilgilerin okunaklı, silintisiz ve fatura ile birebir uyumlu olması gerekir.
Sonuç
EUR.1 dolaşım belgesi, serbest ticaret anlaşmalarının sağladığı vergi avantajını gerçek bir rekabet üstünlüğüne dönüştüren kritik bir ihracat belgesidir. Menşe kurallarının doğru değerlendirilmesi ve belgenin eksiksiz düzenlenmesi, hem alıcınızın maliyetini düşürür hem de ileride yapılabilecek menşe doğrulamalarında sizi korur. Dış ticaret sevkiyatlarınızda belge ve taşıma süreçleri için Akron Global Lojistik ile iletişime geçebilirsiniz.